માનસીક સ્વાસ્થ્ય અંગેની ખોટી માન્યતાઓ 

1. માનસીક સ્વાસ્થ્યનો પ્રશ્ન એટલે ઓછી બુધ્ધી હોવી.

માનસીક સ્વાસ્થ્યની સમસ્યાને બુધ્ધીમતા કે હોશીયારી સાથે સંબધ હોય તેવા કોઇ પુરાવા નથી. માનસીક સ્વાસ્થ્યની સમસ્યા, ઇન્ટેલીજન્સ, ઉંચુ સામાજીક સ્તર કે આર્થીક સધ્ધરતા હોય તેવા  કોઇને પણ થઇ શકે છે. 

2. માનસીક સ્વાસ્થ્યની સમસ્યા વ્યક્તિની નબળાઇ સુચવે છે. 

માનસીક બિમારીએ નબળાઇ કે આળસની નિશાની નથી. બાળપણમાં લાગેલ આઘાત કે તણાવ જેવા કારણો વ્યક્તિના માનસીક સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે. એ કાઇ વ્યક્તિના નબળા વલણ, સુસ્તી કે ઇચ્છાશકિતના અભાવને દર્શાવતુ નથી. 

3. મોટું મિત્ર વર્તુળ ધરાવતા લોકોને માનસીક સમસ્યાઓ થતી નથી. 

આનો પણ કોઇ આધાર નથી. બહુ મોટા મિત્ર વર્તુળ વાળા લોકો પણ હતાશા જેવી સમસ્યાથી પિડાતા જોવા મળે છે. કાળજી રાખનાર સમવયસ્ક મિત્રો કે કુટુંબના સભ્યો હતાશા કે નાની માનસીક સમસ્યાઓનો સામનો કરવામાં મદદ કરે છે, પરંતુ તે કોઇને માનસીક સમસ્યાઓ થતી રોકવા પુરતુ નથી. 

4. બાળકોને માનસીક સમસ્યાઓ હોતી નથી. 

રિસર્ચ દર્શાવે છે કે બાળકોને પણ વયસ્કોની જેમ જ માનસીક બિમારી થઇ શકે છે. બાળકોના વાલીઓ, બાળકોને વળી શુ તણાવ હોય એમ માની અસરગ્રસ્ત બાળકની પરિસ્થીતીને અવગણે છે. સમયસરનું નિદાન જ બાળકને યોગ્ય સારવાર અપાવવામાં મદદ કરે છે એવું તબીબી નિષ્ણાંતો સુચવે છે. 

5. માનસીક બિમારીથી પિડાતાં બધા લોકો હિંસક હોય છે. 

બિમારીથી પિડાતાં અમુક લોકો હિંસક હોય છે, પરંતુ બધા નહિ. આ એક ભયંકર રીતે ખોટી માન્યતા છે જેને લીધે લોકો માનસીક બિમાર વ્યક્તિઓ ને અવગણે છે અને માનસીક સ્વાસ્થ્યને કલંક રૂપે ચિતરે છે. 

-Ravindra

માસીક સ્ત્રાવ સાથે જોડાયેલ ખોટી માન્યતાઓ – ભાગ

ઘણી સંસ્કૃતીઓમાં માસીક સ્ત્રાવ માટે અણગમો જોવા મળે છે. જેનુ મુખ્ય કારણ તેની સાથે જોડાયેલી ખોટી માન્યતાઓ છે. આ માન્યતાઓ દુર કરવા તેને મૂળથી સમજવી જરૂરી છે, આ પૈકી ત્રણ માન્યતાઓ અને તેનુ નિરાકરણ કરતી હકિકતો સમજીયે. 

1. માસીક સ્ત્રાવ દરમ્યાન મંદિરે ના જવુ જોઇએ અને કોઇને ના મળવુ ની માન્યતા 

બહુ જુના સમયથી અને હજુ પણ માસીક દરમ્યાનના રક્તને અશુધ્ધ ગણવામા આવે છે. પરંતુ અદ્યતન જીવવિજ્ઞાન મુજબ, આ રકત અશુધ્ધતો બિલ્કુલ નથી હોતુ. ફક્ત ગર્ભાશયની દિવાલ પોતાના હવે પછીના ચક્ર માટે તૈયાર થવા દરમ્યાન સ્ત્રાવ કરે છે. જુના જમાનામાં સ્ત્રીઓ મુક્તસ્ત્રાવ કરતી જેથી આ સ્ત્રાવની ગંધ તરફ સુક્ષ્મજંતુઓ અને પ્રાણીઓ આકર્ષાતા કદાચ આથી સ્ત્રીઓને ઘરે રહેવા અપેક્ષિત હતી.પરંતુ હવે તો માસીક સ્ત્રાવ સલંગ્ન અનેક ઉત્પાદનો પ્રાપ્ય છે જે સ્ત્રીને સ્વાસ્થયની રીતે સુરક્ષિત રાખવા સક્ષમ છે અને આથી સ્ત્રીઓ ને માસીક સ્ત્રાવ દરમ્યાન જાહેરમાં આવવાથી પ્રતિબંધિત કરવાનું કોઇ કારણ નથી રહેતુ. 

2. માસિક સ્રાવ કરતી વ્યક્તિ સ્પર્શ અથાણાંને ખરાબ કરી દે. 

અથાણાંને માત્ર ભેજનો સ્પર્શ બગાડી શકે છે. સ્ત્રાવ દરમ્યાન વારંવાર હાથ ધોઇ, શક્ય છે કે ભિના હાથે અથાણાંને અડાઇ જતા તે બગડે એવુ બની શકે પરંતુ તેથી વિશેષ કશુ તથ્ય માસીક સ્ત્રાવ સાથે જોડી શકાય નહિ. 

3. માસીક સ્ત્રાવ દરમ્યાન નહાવાનું નહિ. 

આવુ ક્યાથી આવ્યુ એ માટેનું તર્ક એ હોઇ શકે કે જુના જમાનામાં રક્ત સ્ત્રાવ કરતી સ્રીઓ જાહેરમાં તળાવ કે નદિમાં નહાતી અને તેઓના રક્તથી ત્યાનું પાણી દૂષિત થતુ હશે. પરંતુ અત્યારના જમાનામાં માસીક સ્ત્રાવ દરમ્યાન સ્વછતાનાં સંદર્ભે આપણે એટલા આગળ આવ્યા છીએ કે હવે માસીક સ્ત્રાવ કરતી સ્ત્રીના નહાવાથી અન્ય કોઇને અસર થતી નથી. 

-Ravindra

માસિક ચક્ર શ્રેણી – ભાગ – 1 જીવવિજ્ઞાન 

માસિક ચક્ર એટલે સ્ત્રી પ્રજનન પ્રણાલીમાં થતા તમામ ‘ચક્રીય જૈવિક ફેરફારો’. અંડાશય, ગર્ભાશય, સર્વિક્સ અને યોનિ જેવા સ્ત્રી પ્રજનનઅંગો ધરાવતા લોકોમાં માસિક ચક્ર કુદરતી છે. અંડાશય દર મહિને, પ્રજનન એકમો તરીકે વિશેષ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે જેને ઇંડા અથવા ઓવા કહેવાય છે. જાતીય સંભોગ દરમિયાન સ્ત્રી પ્રજનન માર્ગમાં પ્રવેશતા શુક્રાણુઓ સાથે આ ઇંડા ભળી શકે છે.

જો ઇંડા અને શુક્રાણુ જોડાઇને ગર્ભ બને ત્યારે ગર્ભાશયની દિવાલને વળગી રહેશે અને ધીમે ધીમે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વૃદ્ધિ પામી, એક વ્યક્તિ તરીકે જન્મશે. તેથી જ, દર મહિને, ઇંડા-શુક્રાણુ ભળવાની અપેક્ષાએ, ગર્ભાશય પોતાને એક યોગ્ય સ્થળ બનવા માટે તૈયાર કરે છે જ્યાં ગર્ભ આગામી નવ મહિના સુધી નવા મનુષ્ય તરીકે વિકાસ કરી શકે. ગર્ભાશયની દીવાલ જાડી અને રક્તવાહિનીઓથી ભરેલી બને છે જેથી ગર્ભ તેની સાથે જોડાઈ શકે અને જીવિત રહેવા અને વધવા માટે પોષણ મેળવે. જ્યારે ઇંડા-શુક્રાણુનુ મિલન  થતું નથી, ત્યારે શરીર માસિક લોહીના રૂપમાં ગર્ભાશયની દિવાલ પરના જાડાપણાથી છુટકારો મેળવે છે.

આમ, માસિક લોહીમાં સામાન્ય રીતે પુષ્કળ પ્રમાણમાં લોહી, થોડા લોહીના ગાંઠા, ગર્ભાશયની દિવાલમાંથી નીકળતી પેશીઓ અને યોનિ અને સર્વિક્સના કોષોમાંથી થતા સ્ત્રાવ કે જેમાં પાણી, આયનો, મ્યુકસ અને બેક્ટેરિયા હોય છે. સ્વસ્થ યોનિમાર્ગમાં પણ માસિક લોહીની ગંધ એ લોખંડ, તાબાં જેવા ધાતુના આયનો અને બેક્ટેરિયાની હાજરીને આભારી છે.